Lawski areal: Nowowuhotowanje a jeho architekća

Čehodla dobudźe runje tutón naćisk z dohromady 108 zapósłanych z cyłeje Němskeje a EU?

Intensiwny proces wuběranja, 20 prošenych běrowow, 18 wudźěłanych konceptow – a na kóncu rozsud, kotryž nic jenož architektonisce, ale tež městotwarsce přeswědča. Štó tči za naćiskom, kotryž budźe přichodnje Lawskemu arealej nowy charakter dać?

108 požadanjow z cyłeje Němskeje a EU, 20 wobdźělenych, kiž buchu wuzwoleni, 18 zapodatych dźěłow – a skónčnje dobyćerski naćisk, kotryž přeswědči jury na wosebite wašnje. Přiražku dósta bogevischs buero z Mnichowa. Ze swojim konceptom za Serbski forum wědy při Lawskim arealu so běrow přećiwo sylnej konkurency přesadźi a zdźěła nětko nowe architektoniske wobličo areala.

Wrotowy wobłuk do stawiznow města

Zwisk mjez 1000lětnymi stawiznami Budyšina a modernej architekturu

„Zajimujemy so mjenje za to nowe abo modiske. To nowe wšak je zrědka dołho nowe, formy zestarja.“ Tutón moto wopisuje derje wusměrjenje běrowa bogevischs buero. Dwě wěcy stej jury wosebje přeswědčiłoj, z kotrymajž so dobyćerski naćisk wot druhich idejow wotmjezowaše: Z połkulojtym wobłukom wrotow w nowotwarje nawjazuje naćisk na wurazny motiw stareho města a přenjese jón do načasneje architektoniskeje rěče. Z tym, kaž tež z trapejcojtej formu zakładnych rysow, zarjaduje so Serbski forum wědy harmonisce do Budyskeho historiskeho stareho města ze swojimi wobłukami, wěžemi a wuskimi hasami. Runočasnje přeswědča koncept přez naslědnosć: Jako jedyn z mało přinoškow předwidźi koncept běrowa bogevischs buero, zo so zrosćene struktury dokoławokoło zachowaja, wón dźiwa na to, zo so z wobstatkom sensiblnje wobchadźa a historiske twarjenja do planowanjow zapřijeja, mjeztym zo nowotwar wuwića přichoda hižo sobu mysli.

Proces wuzwolenja

Wysokeje twarskeje sumy dla bu projekt po cyłej Europje wupisany. 113 architekturnych běrowow, zwjetša z Němskeje a regiony, so na wupisanju wobdźěli. Z nich bu 108 za wuběranski proces dopušćenych. Pjeć próstwow wo wobdźělenje minimalne kriterije njespjelni. Z dopušćenych požadanjow so 20 běrowow a pjeć naslědnikow wulosowa a na wubědźowanje přeprosy. Wšitke naćiski buchu anonymizowane posudźowane – hakle po rozsudźe jury buchu mjena architekturnych běrowow, kiž su dźěła zapodali, wozjewjene. A tak dósta na kóncu Mnichowski architekturny běrow bogevischs buero planowanski nadawk.

Žiwy centrum kultury a zetkawanja

„Ze Serbskim forumom wědy na Lawskim arealu nastawa městnosć, kotraž stawizny zachowa a přichod twori – architektonisce sensibelna, naslědnje myslena a wotewrjena za wšitkich,“ tak direktor Załožby za serbski lud, Jan Budar, wo twarskim předewzaću. „Chcemy z nim nowy rum stworić za wuměnu, kubłanje a kulturnu identitu.“
Tohodla su tež kolaboratiwnje wužiwajomne wobłuki zaplanowane, kaž na přikład wulka žurla za zarjadowanja, zelenišća w nutřkownych dworach abo přestawkowy rum. Nowy forum wědy při Lawskim arealu ma być městnosć za šěroki publikum – městnosć za wobydlerjow a wobydlerki Budyšina a wokoliny, za Serbowki a Serbow, slědźerki a slědźerjow, studowacych, šulerki a šulerjow, turistow zbliska a zdaloka a za kulturnje zajimowanych.

Krok po kroku: Kak ma z twarom dale hić

Z přizwolenjom dóstachu architekća nadawk za dalše planowanje – po puću mjez naćiskom a spočatkom twara měješe so hišće wjele detailow wujasnić, hdźež buštej Serbski muzej a Serbski institut sobu zapřijatej.

Mjeztym su podrobnosće wothłosowane a twar móže so bórze zahajić. Najprjedy je předwidźane, starotwaraj saněrować, pozdźišo nowotwar natwarić. Před tym pak dóstanu archeologiske přepytowanja dosć časa.

Do nowotwara zaćahnu trajne a wosebite wustajeńcy, drastowy depot, rum za dźěłarnički a muzejowu pedagogiku, zjawna čitarnja a magacin Serbskeje centralneje biblioteki kaž tež Serbskeho kulturneho archiwa. Žurlu wužiwatej muzej a institut zhromadnje. Přidatnje skića zelenišća w nutřkownych dworach w přichodźe móžnosć, je sezonalnje wužiwać, na přikład za gastronomiju abo zarjadowanja w lěću.

W saněrowanymaj, pomnikoškitanymaj starotwaromaj na róžku Hošic hasa/ Wonkowna Lawska a Stara Pósta zaměstnja so běrowy za rěčespyt a kulturne wědomosće kaž tež wjednistwo, běrow we formje wotewrjeneho ruma kaž tež rumy za digitalizowansku techniku a za zarjadowanja.